Kapora Ne Kadar Alınır, İade Edilir mi? Usta İçin Kurallar
Usta işe başlamadan ne kadar kapora almalı, kapora bağlanma parası mı cayma parası mı, iş iptal olursa kapora iade edilir mi; yasal kurallar ve ara ödemeler.
Kapora için standart bir yüzde yoktur. İşe başlamadan harcamanız ya da bağlanmanız gereken kadarını isteyin, özellikle o müşteri için sipariş ettiğiniz malzemeyi; kanunun izin verdiğinden fazlasını da istemeyin: müşterinin evinde kurulan bazı sözleşmelerde 14 gün boyunca hiç ödeme alınamaz. Tutarı, ödeme tarihini ve iş iptal olursa ne olacağını fiyat teklifine yazın ve ödeme geldiğinde makbuz verin.

Usta neden kapora ister
Kaporanın üç işi vardır. İş başlamadan harcadığınız parayı karşılar: o müşteri için sipariş edilen malzeme, ekipman kiralama ya da moloz konteyneri. Ayırdığınız zamanın karşılığıdır, çünkü bir haftayı bir müşteriye ayırmak başka işleri geri çevirmek demektir. Ve bağlılık gösterir: bir şey ödemiş müşterinin başlangıç gününden önce ortadan kaybolma ihtimali daha düşüktür.
Müşteri içinse kapora bir risktir: hiçbir iş görmeden ödeme yapar. Bu yüzden teklife yazılmış, açıklanmış ve makbuzu verilmiş makul bir kapora, dürüst bir ustanın işaretidir. Borçlar Kanunu da sözleşme yapılırken verilen parayı, aksi kararlaştırılmadıkça sözleşmenin yapıldığının kanıtı olarak görür (aşağıya bakın).
Her iş kapora gerektirmez. Bir günde bitirdiğiniz bir tamirde ya da malzemeyi müşterinin aldığı bir işte, iş bitince ödeme daha basittir.
Kapora ne kadar alınır
Bir yüzdeden değil, maliyetlerinizden başlayın:
- İlk günden önce ödeyeceklerinizi toplayın: malzeme, özellikle iade edemeyeceğiniz özel siparişler, kiralama, izinler ve moloz atımı. Fiyatın kendisinin nasıl hesaplanacağı iş fiyatı nasıl hesaplanır yazımızda.
- İşin süresine bakın. Bir iki günlük işte malzeme için kapora yeter. Birkaç haftalık işte kaporayı küçük tutun ve kalanı ara ödemelere bölün.
- Yasal kuralları kontrol edin (aşağıya bakın): kaporayı ne zaman alabileceğinizi ve nasıl tahsil edeceğinizi belirleyebilir.
- Riski tartın. Yeni bir müşterinin büyük bir özel siparişi, düzenli bir müşterinin boya işinden daha fazlasını haklı çıkarır; ama herkese aynı kuralı uygulayın ki kapora kişisel bir mesele gibi görünmesin.
- Tutar olarak yazın, ya da yanında tutarıyla birlikte yüzde olarak, bir de ödeme tarihiyle.
Bu serinin örnek fiyat teklifinde toplam 17.630,00 TL, boya ve malzeme 6.500,00 TL. Örnek %30, yani 5.289,00 TL kapora istiyor: malzemenin bir kısmını karşılar ve tarihleri ayırır; iş bitince 12.341,00 TL kalır. Müşteri neyin parasını ödediğini gördüğü için bu savunulabilir. Ama örnekteki boya işi müşterinin evinde anlaşıldıysa ve iş yeri dışında kurulan sözleşmeler yönetmeliğinin kapsamına giriyorsa, 14 günlük cayma süresi bitmeden bu kapora hiç alınamaz; iş bir onarım sayılırsa yönetmelik uygulanmaz (aşağıya bakın).
Kaporada yasal sınırlar
Türkiye'de kaporanın tutarı ya da yüzdesi için genel bir yasal üst sınır yoktur; Borçlar Kanunu ve 6502 sayılı Kanun böyle bir oran koymaz. Sınırlar, kaporanın ne zaman ve nasıl alınabileceğine ilişkindir:
| Kural | Ne zaman uygulanır | Kaynak |
|---|---|---|
| 14 günlük cayma süresi içinde hiçbir isim altında ödeme ya da borç senedi istenemez; alınmışsa derhal iade edilir | müşterinin evinde kurulan, yönetmeliğin kapsamındaki işler; temizlik, malların montajı, bakımı ve onarımı ile 313 TL'ye kadar satışlar kapsam dışıdır | 6502 sayılı Kanun md. 47; İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliği md. 2 ve 11 |
| 30.000 TL'yi aşan ödemeler, avans, depozito ve pey akçesi dahil, yalnızca banka, ödeme kuruluşu ya da PTT üzerinden; kısım kısım ödemelerde işin toplam tutarı esas alınır | her iş, tüketiciler dahil | VUK Genel Tebliği Sıra No: 459 |
| Ödeme kendi adınıza açılmış hesaba ve kendi adınıza kayıtlı POS'a alınır | her tahsilat | Vergi Usul Kanunu mükerrer md. 355 |
| Tüketici vazgeçince ödediğini size bırakan, ama sizin vazgeçmeniz için ona benzer bir tazminat tanımayan şart haksız şarttır | tüketiciyle yapılan, pazarlık edilmemiş sözleşmeler | Haksız Şartlar Yönetmeliği, Ek-1 |
Ticaret Bakanlığının tüketici rehberi de aynı şeyi hatırlatır: iş yeri dışında kurulan sözleşmelerde cayma süresi içinde ödeme istenemez ve alınan bedel derhal iade edilir. Kapsama giren işlerde sözleşme yazılı olmalı ve bu sözleşmeleri yalnızca yetki belgesi olan satıcı ve sağlayıcılar kurabilir; müşterinin ölçüsüne göre hazırlanan mallarda ise aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkı ve bu ödeme yasağı yoktur. Tadilat ya da boya gibi işlerin "onarım" sayılıp sayılmadığı yönetmelikte açıkça yazmaz; emin değilseniz Ticaret İl Müdürlüğüne ya da bir avukata danışın.
Bankadan ödeme kuralı 2024'te tüketicileri de kapsayacak şekilde genişletildi ve sınır 30.000 TL'ye çıkarıldı: kurala uymayan usta ve müşteriye ayrı ayrı, tutarın %10'u ceza kesilir. Bedeli bir yakınınızın hesabına aldırmak da, hem size hem hesap sahibine ceza getirir.
İş iptal olursa kaporaya ne olur
Günlük dilde kapora, kaparo, avans ve ön ödeme çoğu zaman aynı şeydir: işten önce ödenen para. Hukukta önemli olan, ne kararlaştırdığınızdır.
Bağlanma parası. Sözleşme yapılırken verilen para, aksi kararlaştırılmadıkça cayma parası değil, sözleşmenin yapıldığının kanıtı olan bağlanma parasıdır; aksine sözleşme ya da yerel âdet yoksa bedelden düşülür (TBK md. 177). Teklifte başka bir şey yazmıyorsa kaporanız budur: iş yapılınca toplamdan düşülür.
Cayma parası. Taraflar parayı açıkça cayma parası olarak kararlaştırmışsa her iki taraf da sözleşmeden cayabilir: parayı veren cayarsa verdiğini bırakır, alan cayarsa aldığının iki katını geri verir (TBK md. 178). Yani "kapora yanar" kuralı ancak böyle kararlaştırıldığında geçerlidir ve sizin için de iki katı iade anlamına gelir.
İş yapılmazsa. Sözleşmeden dönülürse taraflar karşılıklı olarak edim yükümlülüğünden kurtulur ve daha önce verdiklerini geri isteyebilir; kusurlu taraf karşı tarafın zararını da öder (TBK md. 125). Geçerli bir sebebi kalmayan parayı elde tutmak da sebepsiz zenginleşmedir ve iade edilir (md. 77). Müşteri işi bitmeden kendisi iptal ederse, yapılan kısmın karşılığını ödemek ve bütün zararlarınızı gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir (md. 484): sipariş edilmiş ve iade edilemeyen malzeme bu zararın içindedir.
Evde kurulan sözleşmeler. Yönetmeliğin kapsamındaki bir işte (hangi işlerin kapsama girdiğini fiyat teklifi rehberimiz anlatıyor) tüketici 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve ceza ödemeden cayabilir; bu sürede ödeme alınamaz, alınmışsa derhal iade edilir (6502 sayılı Kanun md. 47; Yönetmelik md. 11). Cayma hakkını gerektiği gibi anlatmadıysanız tüketici 14 günle bağlı kalmaz; bu süre 14 günün bitiminden itibaren bir yıla kadar uzar.
Tüketiciye karşı tek taraflı şart. "Kapora hiçbir durumda iade edilmez" gibi, yalnızca müşterinin vazgeçmesini cezalandıran, pazarlık edilmemiş bir şart haksız şart sayılır ve kesin olarak hükümsüzdür; tüketicinin yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde orantısız yüksek tazminat öngören şartlar da öyle (Haksız Şartlar Yönetmeliği, Ek-1). Anlaşmazlıkta tüketici, 2026'da değeri 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvurur.
Büyük işlerde ara ödemeler
Haftalarca süren bir işte küçük bir kapora ve ardından müşterinin görebileceği aşamalar için ödemeler, iki taraf için de daha adildir. 250.000 TL'lik bir banyo yenileme için bir örnek:
| Ödeme | Ne zaman | Örnek tutar |
|---|---|---|
| Kapora | sözleşme imzalanınca | 25.000,00 TL |
| 1. ara ödeme | söküm ile yeni tesisat ve elektrik bitip kontrol edilince | 100.000,00 TL |
| 2. ara ödeme | seramik bitince | 100.000,00 TL |
| Son ödeme | iş teslim edilip tutanak imzalanınca | 25.000,00 TL |
Bu örnekte işin toplamı 30.000 TL'yi aştığı için, 25.000 TL'lik kapora dahil her ödeme banka üzerinden yapılmalıdır. Her aşamayı teklifte nasıl kontrol edeceğiniz şekilde tarif edin, her aşamanın sonunda kısa bir iş teslim tutanağı imzalayın ve her ödeme için bir tahsilat makbuzu verin. Bedelin çoğunu sona bırakmayın: son ödeme, iş bittikten sonra beklediğiniz ödemedir.
Kaporayı yazıya geçirmek
Kaporayı teklifin koşullarına yazın ki müşteri imzalamadan önce görsün. Uyarlayabileceğiniz bir metin:
Kapora: [tutar] (toplamın %[yüzde]'i), işe başlamadan önce [tarih] tarihine kadar ödenir. [Sizin için sipariş edilen malzemeyi] karşılar ve tarihlerinizi ayırır. Bu ödeme bağlanma parasıdır ve iş bedelinden düşülür.
İş iptal olursa: siz iptal ederseniz, sipariş edilmiş ve iade edilemeyen malzemenin bedelini düşer, kalanı [gün sayısı] gün içinde iade ederiz. Biz iptal edersek kaporanın tamamını iade ederiz.
Kalan tutar: [tutar], iş bitince ya da yukarıdaki aşamalara göre ödenir.
Kaporayı cayma parası yapmak istiyorsanız bunu açıkça yazın ve iki tarafa da işlediğini unutmayın. Belli bir tutarı geçen hukuki işlemler yazılı belgeyle ispat edilir (HMK md. 200); imzalı teklif ve makbuz bu yüzden önemlidir. Metni kullanmadan önce kendi durumunuza uygunluğunu bir avukata danışın.
Müşteriler hangi işaretlere dikkat etmeli
Dikkatli müşteriler şu uyarı işaretlerine bakar; dürüst bir usta hepsinden kolayca kaçınabilir:
- iş başlamadan bedelin tamamını ya da çoğunu istemek;
- yalnızca nakit istemek ya da parayı başkasının hesabına yatırtmak;
- yazılı teklif olmaması ya da teklifte boşluklar bırakılması;
- fiyatı "sabitlemek" için bugün ödeme baskısı;
- kapora için makbuz verilmemesi.
Bir iş gerçekten büyük bir kapora gerektiriyorsa, örneğin ölçüye göre mutfak dolabı, bunu teklifte açıklayın, tedarikçinin siparişini gösterin ya da müşterinin malzemeyi doğrudan tedarikçiye ödemesine izin verin.
Sıkça sorulan sorular
Kapora nedir?
İşe ya da alışverişe başlamadan önce ödenen paradır. Borçlar Kanunu'na göre sözleşme yapılırken verilen para, aksi kararlaştırılmadıkça sözleşmenin yapıldığının kanıtı olan bağlanma parasıdır ve bedelden düşülür (TBK md. 177).
Kapora ne kadar alınır?
Kanunda genel bir yüzde ya da üst sınır yok. Kaporayı işin baştan gerektirdiği maliyete bağlayın; uzun işlerde küçük bir kaporayla başlayıp kalanı aşamalara bölün. Evde kurulan ve yönetmeliğin kapsamındaki işlerde 14 gün içinde ödeme alınamayacağını, 30.000 TL'yi aşan ödemelerin bankadan yapılması gerektiğini unutmayın.
Kapora iade edilir mi?
Duruma bağlıdır. İş yapılırsa kapora bedelden düşülür. Sözleşmeden dönülürse taraflar verdiklerini geri isteyebilir; müşteri işi kendisi iptal ederse yapılan işin karşılığını ve zararınızı öder. Cayma parası kararlaştırıldıysa veren cayınca parayı bırakır, alan cayınca iki katını iade eder. Evde kurulan ve kapsamdaki işlerde 14 gün içinde cayan tüketiciye para derhal iade edilir.
Kapora bağlanma parası mı, cayma parası mı?
Sözleşmede bir şey yazmıyorsa bağlanma parasıdır: sözleşmenin yapıldığının kanıtıdır ve bedelden düşülür. Cayma parası olması için bunun kararlaştırılması gerekir (TBK md. 177–178).
Kapora almak yasal mı?
Evet; Borçlar Kanunu bağlanma parasını da cayma parasını da düzenler. Dikkat etmeniz gerekenler: kapsamdaki iş yeri dışı sözleşmelerde cayma süresi içinde ödeme alınamaz, 30.000 TL'yi aşan ödemeler banka üzerinden alınır ve her ödeme için makbuz verilir.
Quotio nasıl yardımcı olur
Android için geliştirdiğimiz uygulama Quotio, kaporayı teklife yüzde ya da tutar olarak koyar ve PDF'te "Ödenecek kapora" olarak gösterir; kapora ödenene kadar iş "Kapora bekleniyor" aşamasında görünür. Ödeme al, kapora tutarını ve "12 numaralı fiyat teklifi için kapora" açıklamasını içeren bir makbuz doldurur; her makbuz bu ödemeden sonra kalan tutarı gösterir. Sonra gerekirse her aşama için bir iş teslim tutanağı ve kalan ödemelerin makbuzları işi "Ödendi" aşamasına taşır. Quotio yasal kuralları kontrol etmez: kaporayı siz belirlersiniz. Ücretsiz: tüm belgeleriyle ayda 10 iş; Quotio Pro, 7 gün ücretsiz denemeli yıllık bir aboneliktir. Fiyat teklifi, iş teslim tutanağı ve tahsilat makbuzu hazırlar; fatura düzenlemez. Google Play'de Quotio
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 77, 125, 177, 178 ve 484 — Mevzuat Bilgi Sistemi, 2011
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 47 — Mevzuat Bilgi Sistemi, 2013
- İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliği — Ticaret Bakanlığı, Mevzuat Bilgi Sistemi, 2015 (son değişiklik 2025)
- İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik — Ticaret Bakanlığı, Resmî Gazete, 2024
- İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliğinin 2 nci Maddesinde Yer Alan Parasal Sınırın Artırılmasına İlişkin Tebliğ — Ticaret Bakanlığı, Resmî Gazete, 2025
- İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Hakkında Bilgilendirme — Ticaret Bakanlığı, Tüketici Bilgi Rehberi, 2026
- Tüketici Sözleşmelerindeki Haksız Şartlar Hakkında Yönetmelik — Mevzuat Bilgi Sistemi, 2014
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 459) — Mevzuat Bilgi Sistemi, 2015 (son değişiklik 2024)
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 459)'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 572) — Hazine ve Maliye Bakanlığı, Resmî Gazete, 2024
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 459)'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 575) — Hazine ve Maliye Bakanlığı, Resmî Gazete, 2024
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, mükerrer md. 257 ve 355 — Mevzuat Bilgi Sistemi, 1961
- 7524 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — Resmî Gazete, 2024
- 6502 Sayılı Kanunun 68 inci ve Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliğinin 6 ncı Maddelerinde Yer Alan Parasal Sınırların Artırılmasına İlişkin Tebliğ — Ticaret Bakanlığı, Resmî Gazete, 2025
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, md. 200 — Mevzuat Bilgi Sistemi, 2011
Yazan: Sanjar Jabborov, Quotio'nun geliştiricisi. Genel bilgilendirmedir, hukuki veya vergi tavsiyesi değildir: çalıştığınız yerdeki güncel kuralları kontrol edin. 15 Kasım 2026'da güncellendi.