Yaşa Göre Tansiyon Kaç Olmalı? Kadın ve Erkekte Normal Değerler
Yaşa göre tansiyon kaç olmalı, 60 yaşında 140/90 normal mi? ESH 2023 ve AHA 2025 tablosu, “100 + yaş” kuralının neden yanlış olduğu ve evde ölçülen değerler.
Kısa cevap: Her yaştan yetişkinde 120/80 mmHg altındaki tansiyon normaldir (Avrupa tablosu buna “optimal” der). Muayenede ölçülen tansiyonda hipertansiyon Avrupa kılavuzuna göre 140/90, Amerikan kılavuzuna göre 130/80 değerinden başlar. Bu sınırlar yaşla birlikte yükselmez. Yaşla artan, bu sınırları aşma olasılığıdır.
Aşağıda doktorların gerçekte kullandığı tabloyu, yaş ilerledikçe nelerin değiştiğini ve evde ölçtüğünüz değerleri nasıl yorumlayacağınızı bulacaksınız.
Yetişkinlerde tansiyon değerleri tablosu
Tansiyon, yani kan basıncı, iki sayıyla yazılır. Büyük tansiyon (sistolik), kalbin kasıldığı andaki basınçtır; küçük tansiyon (diyastolik) ise iki atım arasındaki basınçtır. 128/82, büyük tansiyonun 128, küçük tansiyonun 82 milimetre cıva (mmHg) olduğunu gösterir.
Günlük konuşmada tansiyon çoğu zaman santimetre cıva cinsinden söylenir: “12’ye 8” (12/8) 120/80 mmHg, “14’e 9” (14/9) ise 140/90 mmHg demektir. Tansiyon aletleri ve kılavuzlar mmHg kullandığı için bu yazıdaki değerler de mmHg olarak verilmiştir.
Dünyada iki tablo kullanılır. Avrupa ülkelerinin çoğu ve Avrupa kılavuzlarını izleyen pek çok başka ülke, Avrupa Hipertansiyon Derneği’nin (ESH 2023) sınıflamasını kullanır. ABD’de ise Amerikan Kalp Derneği ile Amerikan Kardiyoloji Koleji’nin (AHA/ACC) kılavuzu geçerlidir. Bu kılavuz 2025’te güncellendi; kategoriler 2017’dekiyle aynı kaldı.

ESH 2023, muayenede ölçülen değerler (mmHg)
| Kategori | Büyük tansiyon (sistolik) | Küçük tansiyon (diyastolik) | |
|---|---|---|---|
| Optimal | 120’nin altında | ve | 80’in altında |
| Normal | 120–129 | ve/veya | 80–84 |
| Yüksek normal | 130–139 | ve/veya | 85–89 |
| Hipertansiyon 1. derece | 140–159 | ve/veya | 90–99 |
| Hipertansiyon 2. derece | 160–179 | ve/veya | 100–109 |
| Hipertansiyon 3. derece | 180 ve üzeri | ve/veya | 110 ve üzeri |
AHA/ACC 2025 (mmHg)
| Kategori | Büyük tansiyon (sistolik) | Küçük tansiyon (diyastolik) | |
|---|---|---|---|
| Normal | 120’nin altında | ve | 80’in altında |
| Yükselmiş | 120–129 | ve | 80’in altında |
| Hipertansiyon evre 1 | 130–139 | veya | 80–89 |
| Hipertansiyon evre 2 | 140 ve üzeri | veya | 90 ve üzeri |
| Ağır hipertansiyon | 180’in üzerinde | ve/veya | 120’nin üzerinde |
İki sayı farklı satırlara düşüyorsa daha yüksek olan kategori geçerlidir. Örneğin 150/85, ESH’ye göre 1. derece, AHA/ACC’ye göre evre 2 hipertansiyondur.
Avrupa’nın en yeni belgesi olan Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin ESC 2024 kılavuzu, aradaki değerleri farklı gruplandırır: 120/70’in altı “yükselmemiş”, 120/70’ten 139/89’a kadar olan değerler “yükselmiş kan basıncı”, 140/90 ve üzeri ise hipertansiyondur. Hipertansiyon sınırı ESH’dekiyle aynıdır.
Amerikan sınırı neden daha düşük?
ESH ve AHA/ACC aynı araştırmalara dayanır. Amerikan kılavuzu, insanlar alışkanlıklarını daha erken değiştirmeye başlasın diye 130–139/80–89 aralığını “evre 1 hipertansiyon” olarak adlandırır; Avrupa tablosunda ise aynı değerler “yüksek normal”, küçük tansiyon 80–84 arasındaysa hatta “normal” sayılır. İki kılavuz da bu aralıkta yaşam tarzı değişikliği önerir. İkisinde de ilaç gerekip gerekmediği kişinin genel kalp hastalığı ve inme riskine bağlıdır. Bu kararı tablodaki etiket değil, doktor verir.
Normal tansiyon yaşa göre değişir mi?
Hayır. Yetişkinlerde 25, 60 ve 85 yaşında aynı değerler geçerlidir.
60 yaşında 140/90’ın normal sayıldığı tablolara ya da “normal büyük tansiyon = 100 + yaş” kuralına rastlamış olabilirsiniz. Bunlar eski ders kitaplarından kalmadır; yaşlılarda neyin sağlıklı olduğunu değil, neyin sık görüldüğünü anlatır. Güncel kılavuzlar (ESH 2023, ESC 2024, AHA/ACC 2025) tüm yetişkinler için aynı değerleri kullanır.
Yaşla birlikte gerçekten değişenler:
- Büyük tansiyon yükselme eğilimindedir. Atardamarlar sertleşir; bu yüzden büyük tansiyon (sistolik) yükselirken küçük tansiyon (diyastolik) aynı kalabilir, hatta düşebilir. Büyük tansiyonun yüksek, küçük tansiyonun normal olduğu bu duruma izole sistolik hipertansiyon denir. 60 yaşından sonra en sık görülen tür budur.
- Yüksek tansiyon çok daha sık görülür. ABD’de 2021–2023 yıllarında yapılan ulusal sağlık araştırmasında yüksek tansiyon 18–39 yaş arası yetişkinlerin %23’ünde, 40–59 yaş arasındakilerin %53’ünde, 60 yaş ve üzerindekilerin ise %72’sinde görüldü.
- Tedavi hedefleri daha kişiye özel olabilir. 65 yaşın, özellikle de 80 yaşın üzerindeki kişilerde doktorlar baş dönmesini ve düşmeleri önlemek için biraz farklı bir hedef belirleyebilir. Bu, tanısı konmuş biri için verilen bir tedavi kararıdır; “normal”in yeni bir tanımı değildir.
- Ayağa kalkınca baş dönmesi daha sık görülür. Sizde de oluyorsa doktorunuza söyleyin. Doktorunuz tansiyonunuzu ayaktayken de ölçmek isteyebilir.
Kadın ve erkekte tansiyon kaç olmalı?
Tablo kadınlar ve erkekler için aynıdır. Farklı olan, yüksek tansiyonun ne sıklıkta görüldüğüdür. Aynı ABD araştırmasında erkeklerin %51’inde, kadınların %45’inde hipertansiyon vardı. Kadınlarda tansiyon menopozdan sonra yükselme eğilimindedir.
Gebeliğin kendine özgü sınır değerleri ve tehlike işaretleri vardır. Hamileyseniz genel tablo yerine doktorunuzun ya da ebenizin önerilerine uyun.
Çocuklar ve ergenler
Çocukların tansiyonu yetişkin tablosuyla değil, yaşa, cinsiyete ve boya göre hazırlanmış persentil (yüzdelik) tablolarıyla değerlendirilir. Amerikan çocuk kılavuzunda yetişkinlerdekine benzer sınırlar 13 yaşından itibaren uygulanır. Bir çocuğun ölçümleri sizi endişelendiriyorsa bir çocuk doktoruyla konuşun.
Hangi değerler düşük tansiyon sayılır?
Tek bir resmî sınır yoktur. Genellikle 90/60 (9/6) civarındaki ya da daha düşük değerlere düşük tansiyon denir. Düşük tansiyon asıl olarak baş dönmesi, bulanık görme ya da bayılma gibi belirtilere yol açtığında önem taşır. Böyle bir durum olursa, özellikle tansiyon ilacı kullanıyorsanız, doktorunuza söyleyin.
Evde ölçülen tansiyonun sınırları farklıdır
Çoğu insan evde, doktor muayenesindekinden daha sakindir; bu yüzden evde ölçülen değerler daha düşük çıkar. Ev ölçümü sınırının da daha düşük olmasının nedeni budur:
- ESH 2023 ve ESC 2024: Ev ölçümlerinin ortalaması 135/85 veya üzerindeyse hipertansiyon vardır. Aynı sınırı Fransa’nın ulusal sağlık otoritesi HAS ve Kore Hipertansiyon Derneği de kullanır.
- AHA/ACC: Evde evre 1’e karşılık gelen değer 130/80’dir.
Buradaki “ortalama” tek bir ölçüm değil, bir dizi ölçüm demektir: genellikle birkaç gün boyunca sabah iki, akşam iki ölçüm. Bunun nasıl yapılacağını tansiyon ne zaman ölçülmeli yazımızda anlattık; hazır bir çizelgeyi de yazdırılabilir tansiyon takip çizelgemizde bulabilirsiniz.
Muayene ile ev arasındaki bu farkın adları vardır. Beyaz önlük hipertansiyonu, muayenede yüksek, evde normal değerler demektir. Maskeli hipertansiyon bunun tersidir: muayenede normal, evde yüksek. Doktorların hastalarından giderek daha sık evde ölçüm istemesinin bir nedeni de bu iki durumdur.
Tek bir yüksek ölçüm tanı değildir
Tansiyon dakikadan dakikaya değişir. Konuşmak da dolu mesane de tek başına değeri yaklaşık 10 mmHg yükseltebilir; çok küçük bir manşon 10 mmHg’ye kadar, giysinin üzerine takılan manşon ise daha da fazla yükseltebilir. Evde tansiyon nasıl ölçülür rehberimizde bu hataları rakamlarıyla sıraladık.
Hipertansiyon tanısı tekrarlanan ölçümlerle konur: birkaç ayrı muayenede ya da bir haftalık ev ölçümlerinin ortalamasıyla. Tek bir yüksek değer paniğe kapılmak için değil, doğru şekilde yeniden ölçmek için bir nedendir.
Beklemeye gelmeyen durum: Tansiyonunuz 180/120 veya daha yüksekse ve göğüs ağrısı, nefes darlığı, sırt ağrısı, uyuşma, güçsüzlük, görme bozukluğu ya da konuşma güçlüğü varsa hemen acil çağrı numarasını (112) arayın. Belirti olmadan çok yüksek çıkan bir değerde ne yapılacağını tansiyon 18/12 (180/120) olursa ne yapmalı yazımızda anlattık.
Pressio nasıl yardımcı olur?
iPhone ve Android için bir tansiyon günlüğü olan Pressio uygulamasını biz geliştiriyoruz. ESH 2023 ya da AHA/ACC tablosunu siz seçersiniz; girdiğiniz her ölçümün kategorisi renkle, bir kelimeyle ve bir simgeyle gösterilir. Ana ekranda son 7 günün sabah ve akşam ortalamaları yer alır; doktorunuz için hazırlanan rapor bunları tek bir PDF dosyasında toplar.
Pressio tansiyon ölçmez. Değerleri kendi tansiyon aletinizden okuyup siz girersiniz. Tanı da koymaz. Doktorunuza düzenli ve eksiksiz veri götürmenize yardımcı olur.
Kaynaklar
- Arteriyel hipertansiyonun yönetimine ilişkin ESH 2023 kılavuzu (İngilizce) — Journal of Hypertension, 2023
- Yükselmiş kan basıncı ve hipertansiyonun yönetimine ilişkin 2024 ESC kılavuzu (İngilizce) — European Heart Journal, 2024
- 2025 AHA/ACC yüksek tansiyon kılavuzu: bilinmesi gerekenler (İngilizce) — Amerikan Kalp Derneği
- Yetişkinlerde hipertansiyon sıklığı, 2021–2023 (NCHS Data Brief 511, İngilizce) — ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC)
- Hipertansiyon: bilgi notu (İngilizce) — Dünya Sağlık Örgütü, 2025
Yazan: Sanjar Jabborov, Pressio’nun geliştiricisi. ESH 2023, ESC 2024 ve AHA/ACC 2025 kılavuzlarıyla karşılaştırılarak kontrol edildi. Son güncelleme: 13 Kasım 2026. Bu yazı yalnızca bilgi amaçlıdır, doktor tavsiyesinin yerini tutmaz.