Ciśnienie krwi: norma według wieku. Tabela dla kobiet i mężczyzn
Czy 140/90 to norma w wieku 60 lat? Tabela ciśnienia krwi dla dorosłych (ESH 2023 i AHA 2025), mit „100 plus wiek” i normy dla pomiarów w domu.
W skrócie: u dorosłych w każdym wieku prawidłowe jest ciśnienie krwi poniżej 120/80 mmHg (w tabeli europejskiej nazywa się je „optymalnym”). Według wytycznych europejskich nadciśnienie zaczyna się od 140/90 w pomiarze w gabinecie lekarskim, a według amerykańskich od 130/80. Te wartości nie rosną z wiekiem. Z wiekiem rośnie tylko prawdopodobieństwo, że się je przekroczy.
Poniżej znajdziesz tabelę, z której naprawdę korzystają lekarze. Wyjaśniamy też, co zmienia się z wiekiem i jak czytać wyniki pomiarów robionych w domu.
Tabela ciśnienia krwi dla dorosłych
Ciśnienie tętnicze zapisuje się jako dwie liczby. Górna (ciśnienie skurczowe) to ciśnienie w chwili, gdy serce się kurczy. Dolna (ciśnienie rozkurczowe) to ciśnienie między uderzeniami serca. Zapis 128/82 (czytamy: „128 na 82”) oznacza ciśnienie skurczowe 128 i rozkurczowe 82, w milimetrach słupa rtęci (mmHg).
Na świecie stosuje się dwie tabele. Większość krajów Europy i wiele innych, które kierują się zaleceniami europejskimi, korzysta z klasyfikacji Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (ESH 2023). W Stanach Zjednoczonych obowiązują wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Amerykańskiego Kolegium Kardiologii (AHA/ACC). Zaktualizowano je w 2025 roku, a kategorie pozostały takie same jak w 2017 roku.

ESH 2023, pomiary w gabinecie lekarskim (mmHg)
| Kategoria | Górne (skurczowe) | Dolne (rozkurczowe) | |
|---|---|---|---|
| Optymalne | poniżej 120 | i | poniżej 80 |
| Prawidłowe | 120–129 | i/lub | 80–84 |
| Wysokie prawidłowe | 130–139 | i/lub | 85–89 |
| Nadciśnienie 1. stopnia | 140–159 | i/lub | 90–99 |
| Nadciśnienie 2. stopnia | 160–179 | i/lub | 100–109 |
| Nadciśnienie 3. stopnia | 180 lub więcej | i/lub | 110 lub więcej |
AHA/ACC 2025 (mmHg)
| Kategoria | Górne (skurczowe) | Dolne (rozkurczowe) | |
|---|---|---|---|
| Prawidłowe | poniżej 120 | i | poniżej 80 |
| Podwyższone | 120–129 | i | poniżej 80 |
| Nadciśnienie stopnia 1 | 130–139 | lub | 80–89 |
| Nadciśnienie stopnia 2 | 140 lub więcej | lub | 90 lub więcej |
| Ciężkie nadciśnienie | powyżej 180 | i/lub | powyżej 120 |
Jeśli górna i dolna wartość wypadają w różnych wierszach, liczy się wyższy wiersz. Na przykład wynik 150/85 to według ESH nadciśnienie 1. stopnia, a według AHA/ACC nadciśnienie stopnia 2.
Najnowszy dokument europejski, wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC 2024), inaczej dzieli zakresy pośrednie: poniżej 120/70 to ciśnienie „niepodwyższone”, od 120/70 do 139/89 – „podwyższone ciśnienie tętnicze”, a 140/90 i więcej – nadciśnienie. Granica nadciśnienia jest taka sama jak w ESH.
Dlaczego amerykańska granica jest niższa
ESH i AHA/ACC opierają się na tych samych badaniach. Wytyczne amerykańskie określają zakres 130–139/80–89 jako „nadciśnienie stopnia 1”, żeby ludzie wcześniej zaczęli zmieniać nawyki. W tabeli europejskiej te same wartości to ciśnienie „wysokie prawidłowe”, a przy dolnej wartości 80–84 nawet „prawidłowe”. Jedne i drugie zalecają w tym zakresie zmianę stylu życia. W obu przypadkach to, czy potrzebne są leki, zależy od ogólnego ryzyka chorób serca i udaru mózgu. O tym decyduje lekarz, a nie nazwa w tabeli.
Czy norma ciśnienia zależy od wieku?
Nie. U dorosłych obowiązują te same wartości w wieku 25, 60 i 85 lat.
Wciąż można trafić na „tabele wiekowe”, według których 140/90 to norma w wieku 60 lat, albo na regułę „prawidłowe ciśnienie górne = 100 plus wiek”. Pochodzą ze starych podręczników i opisują to, co było częste u osób starszych, a nie to, co jest dla nich zdrowe. Aktualne wytyczne (ESH 2023, ESC 2024, AHA/ACC 2025) stosują jeden zestaw wartości dla wszystkich dorosłych.
Co naprawdę zmienia się z wiekiem:
- Ciśnienie górne zwykle rośnie. Tętnice sztywnieją, więc ciśnienie skurczowe wzrasta, a rozkurczowe może się nie zmieniać albo nawet spadać. Wysokie ciśnienie górne przy prawidłowym dolnym to izolowane nadciśnienie skurczowe. Po 60. roku życia jest to najczęstsza postać nadciśnienia.
- Nadciśnienie staje się dużo częstsze. W amerykańskim badaniu ogólnokrajowym z lat 2021–2023 miało je 23% dorosłych w wieku 18–39 lat, 53% osób w wieku 40–59 lat i 72% osób w wieku 60 lat i starszych.
- Cele leczenia mogą być bardziej indywidualne. U osób powyżej 65 lat, a zwłaszcza powyżej 80 lat, lekarz może dążyć do nieco innej wartości docelowej, żeby uniknąć zawrotów głowy i upadków. To decyzja o leczeniu osoby, u której już rozpoznano nadciśnienie, a nie nowa definicja „normy”.
- Częściej pojawiają się zawroty głowy po wstaniu. Jeśli cię to dotyczy, powiedz o tym lekarzowi: może zmierzyć ci ciśnienie na stojąco.
Norma ciśnienia dla kobiet i mężczyzn
Tabela jest taka sama dla kobiet i mężczyzn. Różni się tylko to, jak często ciśnienie jest za wysokie: w tym samym amerykańskim badaniu nadciśnienie miało 51% mężczyzn i 45% kobiet. U kobiet ciśnienie zwykle rośnie po menopauzie.
W ciąży są osobne progi ciśnienia i osobne objawy alarmowe. Jeśli jesteś w ciąży, kieruj się zaleceniami położnej lub lekarza prowadzącego ciążę, a nie ogólną tabelą.
Dzieci i nastolatki
Ciśnienie u dzieci ocenia się według siatek centylowych dla wieku, płci i wzrostu, a nie według tabeli dla dorosłych. W amerykańskich wytycznych pediatrycznych progi takie jak u dorosłych obowiązują od 13 lat. Jeśli niepokoją cię wyniki dziecka, porozmawiaj z pediatrą.
Kiedy ciśnienie jest za niskie
Nie ma jednej oficjalnej granicy. Za niskie uznaje się zwykle wyniki w okolicach 90/60 lub niższe. Niskie ciśnienie ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy daje objawy, takie jak zawroty głowy, niewyraźne widzenie albo omdlenia. Jeśli tak się dzieje, a zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki na nadciśnienie, powiedz o tym lekarzowi.
Pomiary domowe mają własne normy
W domu większość osób jest spokojniejsza niż w gabinecie lekarskim, więc ich wyniki są niższe. Dlatego niższa jest też granica dla pomiarów domowych:
- ESH 2023 i ESC 2024: nadciśnienie, jeśli średnia z pomiarów domowych wynosi 135/85 lub więcej. Tę samą granicę stosują francuski urząd ds. zdrowia (HAS) i Koreańskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego.
- AHA/ACC: w pomiarach domowych nadciśnieniu stopnia 1 odpowiada wartość 130/80.
„Średnia” oznacza tu serię pomiarów, a nie jeden pomiar: zwykle dwa pomiary rano i dwa wieczorem przez kilka dni. Jak to zorganizować, wyjaśniamy w artykule kiedy mierzyć ciśnienie, a gotowy arkusz znajdziesz w naszym dzienniczku ciśnienia do druku.
Rozbieżność między gabinetem a domem ma swoje nazwy. Nadciśnienie białego fartucha to wysokie wyniki u lekarza i prawidłowe w domu. Nadciśnienie maskowane to sytuacja odwrotna: prawidłowe wyniki w gabinecie, wysokie w domu. Z obu tych powodów lekarze coraz częściej proszą pacjentów o pomiary w domu.
Jeden wysoki wynik to jeszcze nie diagnoza
Ciśnienie zmienia się z minuty na minutę. Rozmowa może podnieść wynik o około 10 mmHg, podobnie jak pełny pęcherz. Za mały mankiet może go zawyżyć nawet o 10 mmHg, a mankiet założony na rękaw – jeszcze bardziej. W poradniku jak mierzyć ciśnienie w domu opisujemy te błędy i podajemy liczby.
Nadciśnienie rozpoznaje się na podstawie powtarzanych pomiarów: z kilku wizyt u lekarza albo ze średniej z tygodnia pomiarów domowych. Pojedynczy wysoki wynik to powód, żeby jeszcze raz prawidłowo zmierzyć ciśnienie, a nie żeby wpadać w panikę.
Kiedy nie można czekać: jeśli ciśnienie wynosi 180/120 lub więcej i masz ból w klatce piersiowej, duszność, ból pleców, drętwienie, osłabienie, zaburzenia widzenia albo trudności z mówieniem, zadzwoń pod numer alarmowy (112 lub 999). Co robić przy bardzo wysokim wyniku bez objawów, wyjaśniamy w artykule ciśnienie 180/120 – co robić.
Jak pomaga aplikacja Pressio
Tworzymy Pressio – dzienniczek ciśnienia na iPhone’a i Androida. Wybierasz tabelę ESH 2023 albo AHA/ACC, a każdy wpisany pomiar dostaje swoją kategorię, oznaczoną kolorem, nazwą i ikoną. Na ekranie głównym widać średnie poranne i wieczorne z ostatnich 7 dni, a raport dla lekarza zbiera je w jednym pliku PDF.
Pressio nie mierzy ciśnienia: wpisujesz wyniki z własnego ciśnieniomierza. Nie stawia też diagnozy. Pomaga za to przynieść lekarzowi rzetelne i kompletne dane.
Źródła
- Wytyczne ESH 2023 dotyczące postępowania w nadciśnieniu tętniczym – Journal of Hypertension, 2023 (po angielsku)
- Wytyczne ESC 2024 dotyczące postępowania w podwyższonym ciśnieniu tętniczym i nadciśnieniu – European Heart Journal, 2024 (po angielsku)
- Wytyczne AHA/ACC 2025 dotyczące nadciśnienia: najważniejsze informacje – American Heart Association (po angielsku)
- Częstość nadciśnienia u dorosłych w latach 2021–2023 (NCHS Data Brief 511) – CDC (po angielsku)
- Nadciśnienie tętnicze: najważniejsze fakty – Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), 2025 (po angielsku)
Autor: Sanjar Jabborov, twórca aplikacji Pressio. Treść sprawdzona pod kątem zgodności z wytycznymi ESH 2023, ESC 2024 i AHA/ACC 2025. Aktualizacja: 13 listopada 2026. Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.