Права олиш тартиби 2026: босқичлар, ҳужжатлар ва нархи
2026 йилда права олиш тартиби: тиббий кўрик, автомактаб, назарий имтиҳон, автодром, расмий йиғим, назарияни мустақил ўқиш ва A1 бўйича янги қоидалар.
Права, яъни ҳайдовчилик гувоҳномасини олиш учун тиббий кўрикдан ўтасиз, тоифангиз талаб қиладиган таълимни тугатасиз ва лицензияга эга имтиҳон марказида икки имтиҳон топширасиз: 20 та саволли назарий имтиҳон ва автоматлаштирилган автодромдаги амалий имтиҳон. Имтиҳон сертификати билан гувоҳномани my.gov.uz орқали ёки Давлат хизматлари марказида расмийлаштирасиз; порталда йиғим 880 000 сўм (2 БҲМ) деб кўрсатилган. 2026 йилдан A ва B тоифалари учун назарий қисмни мустақил ўрганиш мумкин, A1 тоифаси учун эса автомактаб умуман шарт эмас.
Қайси тоифа керак ва неча ёшдан права олиш мумкин
Ўзбекистонда A1, A, B, C, D, BE, CE ва DE тоифалари берилади. Оддий енгил автомобиль учун B тоифаси керак: у рухсат этилган тўлиқ вазни 3 500 кг гача ва ҳайдовчидан ташқари ўриндиқлари саккизтадан ошмайдиган транспорт воситаларини қамраб олади («Йўл ҳаракати тўғрисида»ги Қонуннинг 44-моддаси). Энг кам ёш «Йўл ҳаракати тўғрисида»ги Қонуннинг 44-моддасида белгиланган, қоидалар эса уни автомактабга ёзилган кунингиз эмас, ўқиш якунида ҳисоблайди (149-банд).
| Тоифа | Нимани бошқариш мумкин | Энг кам ёш | Қўшимча шарт |
|---|---|---|---|
| A1 | Мопед, скутер ва кичик ҳажмдаги мототранспорт воситалари (соатига 25 км гача; 25 см³ ёки 0,25 кВт гача) | 16 | 2026 йил 1 январдан автомактаб шарт эмас |
| A | Мотоцикл ва электромотоцикллар | 16 | — |
| B | 3 500 кг гача ва 8 тагача йўловчи ўриндиғи бўлган автомобиллар, енгил тиркама | 18 | — |
| C | 3 500 кг дан оғир юк автомобиллари | 18 | — |
| D | 8 тадан ортиқ йўловчи ўриндиғи бўлган автобуслар | 21 | B ёки C тоифасида камида 3 йил ҳайдаш стажи |
| BE, CE, DE | Оғир тиркамали B, C ёки D; DE — бўғимли автобуслар ҳам | 19 (BE, CE), 21 (DE) | Асосий тоифада 12 ойлик стаж, фақат амалий имтиҳон |
Агар сизда A, B, C ёки D тоифали гувоҳнома бўлса, A1 транспорт воситаларини алоҳида имтиҳонсиз ҳам бошқаришингиз мумкин (Вазирлар Маҳкамасининг 408-сон қарори, 2-илова, 3-банд).
Права олиш: етти қадам
Қуйидаги ҳар бир қадамда уни белгилайдиган банд кўрсатилган, шунинг учун lex.uz сайтида ўзингиз текшира оласиз.

1-қадам: тиббий маълумотнома
Автомактабга ҳужжат топширишдан олдин Соғлиқни сақлаш вазирлиги рухсат берган тиббиёт муассасасида пуллик тиббий кўрикдан ўтишингиз керак. Муассасалар рўйхатини, кўрик нархини ва хулоса шаклини ҳам шу вазирлик белгилайди (Қонуннинг 48-моддаси). Тиббиёт муассасаси хулосани бир иш куни ичида Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматига электрон шаклда юборади (49-модда). Сизга берилган нусхани сақлаб қўйинг: имтиҳон маркази ариза билан бирга унинг нусхасини, имтиҳон куни эса аслини сўрайди.
2-қадам: автомактаб, мустақил тайёргарлик ёки умуман ўқишсиз
Таълим мажбурий: имтиҳонга фақат тасдиқланган ўқув дастурини ўтаган шахслар қўйилади (Қонуннинг 45-моддаси; 408-сон қарор, 2-илова, 17-банд). 2026 йилда ўқишнинг қанча қисми автомактабда бўлиши ўзгарди.
- A ва B тоифалари. 2026 йил 1 февралдан назарий қисмни ўзингиз ўрганишингиз мумкин: онлайн ёки офлайн курсларда ёхуд мустақил. Амалий ҳайдаш машғулотларини эса лицензияга эга автомактабда тўлиқ ўташингиз шарт, автомактаб уларни электрон қайд этади (Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 25 октябрдаги 676-сон қарори, 3-банд).
- A1 тоифаси. 2026 йил 1 январдан ҳеч қандай курссиз тўғридан-тўғри имтиҳонга боришингиз мумкин (676-сон қарор, 2-банд).
- Бошқа тоифалар. Лицензияга эга автомактабда тўлиқ курс.
Демак, A ёки B тоифаси учун автомактабдаги амалий машғулотларни четлаб ўтадиган «экстернат» йўли йўқ. B тоифаси дастурида камида 69 соат амалий ҳайдаш бор, машғулотлари билан тўлиқ курс эса камида 18 ҳафта давом этади (408-сон қарор, 3-илова, 11¹-банд). Автомактабга ёзилиш учун ариза, тиббий маълумотнома, 3×4 см ўлчамдаги учта фотосурат, маълумотингиз тўғрисидаги ҳужжат нусхаси ва паспорт керак (3-илова, 8-банд).
3-қадам: автомактабнинг битирув имтиҳонлари
Курс охирида автомактаб ўз битирув имтиҳонларини ўтказади: назария, амалий ҳайдаш ва биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш бўйича амалий имтиҳон (3-илова, 24 ва 26-бандлар). Улардан ўтсангиз, ўқишни тугатганлик ҳақидаги ягона намунадаги электрон тасдиқнома Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг «e-avtotaʼlim.uz» модулида автоматик яратилади ва имтиҳон марказларига ўзи етиб боради. У бепул, қоғоз нусхасини олиб бориш шарт эмас (Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 15 октябрдаги 642-сон қарори).
4-қадам: давлат имтиҳонига ёзилиш
Давлат имтиҳонларини лицензияга эга хусусий компаниялар ўтказади, уларни одатда имтиҳон маркази дейишади. Бундай компания ишламайдиган ҳудудларда имтиҳонни Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг рўйхатдан ўтказиш ва имтиҳон олиш бўлинмалари қабул қилади (408-сон қарор, 2-илова, 1 ва 18¹-бандлар). Имтиҳонни қайси ҳудудда рўйхатда туришингиздан қатъи назар топширишингиз мумкин (18-банд).
- Имтиҳон марказига бевосита ёки унинг сайти орқали ариза беринг. Ариза билан паспорт ёки ID-карта нусхаси ва тиббий маълумотнома нусхаси керак (2¹-илова, 5–6-бандлар).
- Марказ 24 соат ичида (иш куни бўлмаган кунлар ҳисобга олинмайди) сизга имтиҳон санаси, шартлари ва нархини юборади (7-банд).
- Тўлов қилсангиз, вақт сиз учун банд қилинади. Имтиҳонни сайтда кейинги кунга кўчириш мумкин, лекин имтиҳонга 24 соатдан кам қолганда эмас (8–9-бандлар).
Ҳар бир имтиҳон марказ белгилаган нархда олдиндан тўланади ва натижадан қатъи назар қайтарилмайди. Ҳужжат билан тасдиқланган узрли сабабсиз келмасангиз ёки кечиксангиз, хизмат кўрсатилган ҳисобланади (49–52-бандлар).
5–6-қадам: аввал назарий имтиҳон, кейин автодром
Назарий имтиҳон 20 та саволдан иборат, унга 25 дақиқа берилади; ўтиш учун 18 та, A1 тоифаси учун эса 16 та тўғри жавоб керак. Ундан ўтгач, икки ой ичида автоматлаштирилган автодромда амалий имтиҳон топширасиз: ҳар бир машқни имтиҳон олувчи эмас, компьютер тизими баҳолайди, B тоифаси учун автомобиль механик узатмали бўлади. Имтиҳон куни, машқлар ва қайта топшириш қоидалари права имтиҳони қандай ўтиши ҳақидаги мақоламизда батафсил ёзилган. Назарий саволларнинг кўпи йўл белгилари ҳақида, шунинг учун уларни эртароқ ўрганишни бошланг.
7-қадам: гувоҳномани олиш
Иккала имтиҳондан ўтганингиздан кейин марказ махсус сертификат беради, унинг маълумотлари ички ишлар органлари ва Давлат хизматлари марказларига автоматик юборилади. Сертификат бир йил давомида гувоҳнома олиш учун асос бўлиб қолади (2¹-илова, 19-банд).
Кейин my.gov.uz порталидаги «Ҳайдовчилик гувоҳномасини расмийлаштириш» хизмати орқали ёки Давлат хизматлари марказида ариза берасиз. ID-карта ёки биометрик паспортингиздаги расмдан фойдаланишга розилик билдирасиз ёки расмга тушиш учун марказга борасиз, янги гувоҳномага компьютер ёки телефонда имзо чекасиз ва тўлов қиласиз. Порталда кўрсатилишича, у орқали топширилган аризалар учун йиғим 880 000 сўм (2 БҲМ); гувоҳнома танланган марказда бир иш кунида тайёр бўлади ёки қўшимча тўлов эвазига икки иш кунида почта орқали етказилади.
Гувоҳномани фақат ўзингиз, шахсингизни тасдиқловчи ҳужжат билан оласиз: у ишончнома билан берилмайди (2-илова, 55-банд). Гувоҳнома 10 йил муддатга берилади (Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 4 майдаги 271-сон қарори, 2-иловадаги регламент, 3-банд). Ёнингизда Ўзбекистонда берилган ID-карта ёки биометрик паспорт бўлса, ходим гувоҳнома, техпаспорт ва суғурта полисини планшет орқали текширади, уларни олиб юришингиз шарт эмас (қоидаларнинг 7-банди).
Права олиш нархи
Қуйидаги суммалардан иккитаси расмий манбалардан олинган: Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматидаги имтиҳонлар тўлови ва my.gov.uz порталидаги гувоҳнома учун йиғим. Қолганларини хизматни кўрсатувчи белгилайди.
| Харажат | Нархни ким белгилайди | Нимани кутиш керак |
|---|---|---|
| Тиббий кўрик | Соғлиқни сақлаш вазирлиги тарифлари, тўлов клиникада | Клиникадан сўранг |
| Автомактаб | Автомактабнинг ўзи | Автомактаб ва тоифага боғлиқ |
| Имтиҳон марказидаги назарий ва амалий имтиҳон | Марказ, ҳар бир уриниш учун, қайтарилмайди | Марказ сайтида кўринг |
| Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматидаги имтиҳон (фақат марказ ишламайдиган жойда) | Регламент: ҳар бир уриниш учун БҲМнинг 10 фоизи, ҳар бир қайта топшириш учун 15 фоизи | 44 000 сўм; қайта топшириш 66 000 сўм |
| Гувоҳномани расмийлаштириш | my.gov.uz хизмат саҳифасида кўрсатилган | Онлайн: 880 000 сўм (2 БҲМ) |
Базавий ҳисоблаш миқдори (БҲМ) 2026 йил 1 сентябрдан 440 000 сўм (Президентнинг 2026 йил 23 июндаги ПФ-115-сон Фармони).
Автомактаб билан шартнома тузишдан олдин нархга нималар киришини сўранг: 69 соатлик минимумдан ортиқ ҳайдаш соатлари, имтиҳон марказидагига ўхшаш автодромда машқ қилиш ва назарияни мустақил ўқиш имкони. Имтиҳон тўловлари бунга кирмайди, ҳар бир муваффақиятсиз уриниш учун яна тўлайсиз.
Права олиш қанча вақт олади
B тоифаси учун бир неча ойни режалаштиринг: тўлиқ курс камида 18 ҳафта давом этади, назарияни мустақил ўқисангиз ҳам амалий машғулотларнинг энг кам соатлари сақланади. Назарий имтиҳондан ўтганингиздан кейин амалий имтиҳон учун кўпи билан икки ой вақтингиз бор, гувоҳноманинг ўзи эса бир-икки иш кунида тайёр бўлади.
Ҳужжатлар ва муддатлардаги кўп учрайдиган хатолар
- Тиббий кўрикдан олдин автомактабга бориш. Қонун аввал тиббий кўрикни талаб қилади.
- Назарий имтиҳон натижасининг муддатини ўтказиб юбориш. Икки ойдан кейин назарий имтиҳонни қайтадан топширасиз.
- Имтиҳонни кеч кўчириш. Имтиҳонга 24 соат қолганда вақтни ўзгартириб бўлмайди, тўлов эса қайтарилмайди.
- Асл ҳужжатларсиз келиш. Марказ паспорт ёки ID-карта ва тиббий маълумотноманинг аслини аризангиз билан солиштиради (2¹-илова, 13-банд).
- Назарий имтиҳон хонасига телефон олиб кириш. Телефон ёки ёзувлардан фойдаланиш, гаплашиш имтиҳонни тўхтатади ва «топширмади» баҳоси қўйилади (32-банд).
- Имтиҳондан кейин узоқ кутиш. Махсус сертификат фақат бир йил амал қилади.
- Ўзбекистонда чет эл гувоҳномаси билан ҳайдаш. Ўзбекистон фуқаролари учун Ўзбекистон ҳудудида фақат Ўзбекистон миллий ҳайдовчилик гувоҳномаси ҳақиқий ҳисобланади (2-илова, 74-банд).
Гувоҳномасиз ҳайдаш Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 135-моддасига кўра 5 БҲМ, яъни 2 200 000 сўм жаримага сабаб бўлади; тўлиқ рўйхат ЙҲҚ жарималари жадвалида.
Кўп бериладиган саволлар
Неча ёшдан права олиш мумкин?
A1 ва A тоифалари учун 16 ёшдан, B ва C учун 18 ёшдан, D тоифаси, трамвай ва троллейбус учун 21 ёшдан. Ёш ўқиш якунида ҳисобланади.
Автомактабсиз права олиш мумкинми?
Фақат A1 тоифаси учун. A ва B тоифаларида 2026 йил 1 февралдан назарияни мустақил ўрганиш мумкин, аммо лицензияга эга автомактабдаги амалий машғулотлар мажбурийлигича қолади.
Права олиш нархи қанча?
Давлатга тўланадиган қисм — гувоҳнома учун йиғим: my.gov.uz порталида онлайн аризалар учун 880 000 сўм (2 БҲМ) деб кўрсатилган. Клиника, автомактаб ва имтиҳон маркази ўз нархларини ўзлари белгилайди.
Права олиш учун онлайн ариза бериш мумкинми?
Қисман: имтиҳон марказига ҳам, гувоҳнома учун ҳам онлайн ариза берасиз, лекин имтиҳонлар шахсан топширилади, гувоҳномани эса ўзингиз оласиз ёки у почта орқали юборилади.
Avtotest қандай ёрдам беради
Биз ишлаб чиқаётган Avtotest иловаси 5-қадамга, яъни назарий имтиҳонга тайёрлайди. Имтиҳон режимида 25 дақиқада 20 та тасодифий савол берилади ва 18 та тўғри жавоб қоидаси амал қилади. Билетлар ва мавзулар бўйича машқ қилишингиз, хатоларингизни кетма-кет икки марта тўғри жавоб бермагунингизча такрорлашингиз ва ҳар бир жавобдан кейин қоидаларнинг тегишли банди матнини ўқишингиз мумкин. Видео дарслар қоидалар ва автодром машқларини тушунтиради. Ҳар куни битта билет ва битта имтиҳон бепул; тўлиқ кириш — бир ойлик бир марталик тўлов, у автоматик янгиланмайди. Avtotest имтиҳонга ёзмайди ва қонун талаб қиладиган машғулотлар ўрнини босмайди. Саволлар ўзбек (лотин ва кирилл) ва рус тилларида. У давлат иловаси эмас ва Ички ишлар вазирлиги ёки бошқа бирор давлат органининг вакили эмас; расмий қоидалар lex.uz сайтида. Иловани Google Play дўконидан ҳам юклаб олиш мумкин.
Манбалар
- Йўл ҳаракати қоидалари, Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 12 апрелдаги 172-сон қарори (2026 йил 30 октябрдаги таҳрир) — lex.uz, 2026
- Йўл ҳаракати қоидалари кирилл ёзувида — lex.uz, 2026
- Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 19 январдаги ЎРҚ-900-сон «Йўл ҳаракати тўғрисида»ги Қонуни — lex.uz, 2024
- Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 31 майдаги 408-сон қарори: ҳайдовчиларни тайёрлаш, имтиҳонлар ва гувоҳнома бериш (2026 йил 6 майдаги таҳрир) — lex.uz, 2026
- Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 25 октябрдаги 676-сон қарори — lex.uz, 2025
- Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 15 октябрдаги 642-сон қарори — lex.uz, 2025
- Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 4 майдаги 271-сон қарори — lex.uz, 2021
- Президентнинг 2026 йил 23 июндаги ПФ-115-сон Фармони — lex.uz, 2026
- «Ҳайдовчилик гувоҳномасини расмийлаштириш» хизмати — Ягона интерактив давлат хизматлари портали, 2026
Муаллиф — Санжар Жабборов, Avtotest иловаси дастурчиси. Матн Ўзбекистон Йўл ҳаракати қоидалари ва 408-сон қарор (lex.uz) билан солиштириб текширилган. Янгиланган сана: 2026 йил 14 ноябрь. Бу умумий маълумот, юридик маслаҳат эмас: бирор қадам қўйишдан олдин амалдаги қоидаларни текширинг. Avtotest давлат иловаси эмас.