Doʻkon xarajatlari hisobi: bepul Excel shablon va 12 kategoriya
Doʻkon xarajatlarini qanday yozib borish kerak: nimalar yoziladi, 12 ta kategoriya, tovar xaridi va doimiy xarajatlar farqi, oyma-oy jamlaydigan bepul Excel shablon.
Doʻkon xarajatlarini nazorat qilish uchun har bir toʻlovni qilgan kuningiz bitta joyga yozing: sana, kategoriya, nima uchun, summa va qanday toʻlangan, chekni esa saqlab qoʻying. Oyda bir marta har bir kategoriyani jamlang, oʻtgan oy bilan solishtiring va tovar xaridini doʻkonni ochiq ushlab turish xarajatlaridan alohida oʻqing. Quyidagi bepul Excel shablon qoʻshish ishini siz uchun bajaradi.
Doʻkon xarajatlari jadvalini yuklab olish (Excel)
Nega har bir xarajatni yozish kerak
Ijarangizni yoddan bilsangiz kerak. Pul esa mayda va tez-tez boʻladigan toʻlovlarda sizib ketadi: yetkazib berish, bir xalta muz, ulgurji bozorga taksi, bank oʻzi yechib oladigan komissiya. Har biri eslab qolish uchun juda kichik, lekin bir oy ichida ular yigʻilib, sezilarli summaga aylanadi.
Yozilgan roʻyxat sizga quyidagilarni koʻrsatadi:
- pul qayerga ketayotgani va qaysi xarajatlar oʻsayotgani;
- ijara, ish haqi yoki elektr qimmatlashganda narxlaringizni ham oshirish vaqti kelganini;
- oy nima berganiga javobning yarmini; ikkinchi yarmi — sotuvlaringiz.

Mana namunaviy doʻkonning oktabri: jami 62 680 000 soʻm. Tovarga 37 000 000 soʻm (59%), ish haqiga 12 000 000 soʻm (19%) va ijaraga 9 000 000 soʻm (14%) ketgan. Qolgan beshta kichik kategoriyaning har biri 3% yoki undan kam — hech kim rejalashtirmaydigan xarajatlar ham aynan shular.
Doʻkon xarajati nima hisoblanadi
Doʻkon xarajati — savdoni davom ettirish uchun doʻkon toʻlaydigan har qanday pul: sotadigan tovar, joy, odamlar, kommunal toʻlovlar va komissiyalar. Shablonda ham ishlatiladigan bu 12 ta kategoriya kioskka, minimarketga, novvoyxonaga yoki bozordagi rastaga mos keladi:
| Kategoriya | Unga nima kiradi |
|---|---|
| Tovar | sotish uchun olinadigan tovarlar: taʼminotchi, ulgurji bozor yoki ishlab chiqaruvchidan |
| Ijara | doʻkon, rasta yoki ombor ijarasi |
| Ish haqi | sotuvchi va yordamchilarga toʻlov, avanslar ham |
| Kommunal toʻlovlar | elektr, suv, gaz, chiqindi olib ketish |
| Transport | yetkazib berish, benzin, bozorga taksi |
| Aloqa | doʻkon telefoni va interneti |
| Soliqlar | doʻkon toʻlaydigan soliqlar va yigʻimlar, masalan, bozordagi bir martalik yigʻim |
| Taʼmirlash | taʼmir va xizmat koʻrsatish: muzlatgich, qulf, javonlar |
| Qadoqlash | paketlar, oʻrash qogʻozi, qutilar, yorliqlar |
| Ovqat | doʻkonda ishlaydiganlarning tushligi va choyi |
| Bank xizmatlari | hisob raqami xizmati, terminal va oʻtkazma komissiyalari |
| Boshqa | boshqa hech qayerga sigʻmaydigan hamma narsa |
Har oy takrorlanadigan xarajat, masalan, tozalash yoki reklama, oʻz kategoriyasiga arziydi: «Boshqa» eng katta kategoriyalaringizdan biriga aylansa, u nimanidir yashirayotgan boʻladi.
Shaxsiy xarajatlar, pul kassadan olingan boʻlsa ham, roʻyxatga kirmaydi: uy uchun oziq-ovqat, bolalarning oʻqish puli, sovgʻa. Oʻzingizga olib ketadigan pul ham kirmaydi; uni alohida yozing, shunda kassa baribir toʻgʻri chiqadi. Teskarisi ham bor: oʻz choʻntagingizdan toʻlangan doʻkon xarajati baribir doʻkon xarajati, shuning uchun uni yozing va pulni kassadan oʻzingizga qaytaring.
Tovar xaridi — xarajat, lekin yoʻqotilgan pul emas
Taʼminotchiga toʻlaganingizda pul kassadan chiqadi, lekin doʻkon yana pul olib keladigan tovar oladi, odatda toʻlaganingizdan koʻproq. Ijara, ish haqi, elektr va komissiyalar boshqacha: toʻlangach, ular ketdi, doʻkon esa ularni har oy tovarni qanchaga olib, qanchaga sotish orasidagi farqdan qaytadan ishlab topishi kerak.
Shuning uchun oyni ikki qismda oʻqing:
- Tovar xaridi, yaʼni «Tovar» kategoriyasi. Uni sotuvlaringiz bilan solishtiring. Katta oy har doim ham yomon emas: bayram oldidan tovar gʻamlagan yoki ulgurji yaxshiroq narxda olgan boʻlishingiz mumkin. Muammo tovar javonda turib qolsa yoki buzilsa boshlanadi.
- Doimiy xarajatlar, qolgan hamma narsa. Ularni oyma-oy solishtiring. Ular ancha barqaror boʻlishi kerak; biri keskin oshsa, sababini toping.
Namunada 37 000 000 soʻmlik tovar hozir yo javonda turibdi, yo sotuv sifatida kassaga qaytgan, ish haqi, ijara va mayda xarajatlar esa doʻkonni oktabrda ochiq ushlab turish narxi.
Sotuvlaringizni bilsangiz, doʻkon qancha ishlab topganini taxminan hisoblashingiz mumkin: sotuvlar, minus sotilgan tovarlarning sizga tushgan narxi (tannarxi), minus doimiy xarajatlar — bu sof foydaning sodda hisobi. Faqat sotilgan tovarni hisoblang, olingan hamma tovarni emas: javondagi tovar hali sarflanmagan.
Oddiy tizim: bitta joy, oʻsha kuni
Beshta odat yetarli:
- Bitta joy. Daftar, shu shablon yoki ilova — lekin faqat bittasi. Yarim-yarti yuritilgan ikkita roʻyxat xarajatlarni ikki marta yozadi yoki umuman yozmaydi.
- Oʻsha kuni. Har bir toʻlovni doʻkonni yopishdan oldin yozing. Hafta oxirigacha maydalari esdan chiqadi.
- Beshta maʼlumot: sana, kategoriya, nima uchun, summa va qanday toʻlangan: kassadan naqd, karta yoki oʻtkazma. Toʻlov usuli naqd toʻlovlarni kassa bilan, qolganlarini bank koʻchirmasi bilan solishtirish imkonini beradi.
- Isbot. Cheklar, hisobvaraq-fakturalar va toʻlov xabarlarini har oy uchun bitta konvert yoki papkada saqlang, qogʻoz cheklarni esa oʻsha kuni suratga oling, chunki qogʻoz yoʻqoladi, baʼzi cheklar oʻchib ketadi. Chek boʻlmasa, masalan, yuk tashuvchiga naqd toʻlaganda, sana, summa, nima uchun va kimga toʻlanganini yozib qoʻying.
- Oyda bir marta koʻz yugurtirish. Har bir kategoriyani oʻtgan oy bilan solishtiring va ijara, ish haqi kabi har bir muntazam toʻlov joyida ekanini tekshiring. Xarajatlar odatdagidek, kassa esa kam boʻlsa, mijozlarning qarzini tekshiring: qarz daftardagi pul kassada emas, bu summa oʻsib borayotgan boʻlsa, nasiya savdo foydalimi maqolasini oʻqing.
Bepul xarajatlar jadvali shabloni
Doʻkon xarajatlari jadvalini yuklab olish (Excel)
Shablon — toʻrt varaqli Excel fayli. U Google Sheetsda ham ochiladi: Google yordam sahifasiga koʻra, Office faylini Drivega yuklab, ustiga ikki marta bossangiz, u Sheetsda ochiladi, shablonning asosiy formulalari — SUMIFS va EDATE — esa ikkalasida ham bor.
| Varaq | Siz nima qilasiz | Jadval siz uchun nima qiladi |
|---|---|---|
| Xarajatlar | har bir toʻlov uchun bitta qator: sana, kategoriya, nima uchun, summa, toʻlov usuli | kategoriya va toʻlov usullarini ochiladigan roʻyxatda beradi; sarlavhadagi filtr tugmalari, masalan, faqat naqd toʻlovlarni koʻrsatadi |
| Oylar boʻyicha | sariq katakdagi yildan boshqa hech narsa | shu yilning har bir oyi uchun har bir kategoriyani jamlaydi, har bir oy va har bir kategoriya boʻyicha jami bilan |
| Roʻyxatlar | ishni boshlashdan oldin kategoriya va toʻlov usullari nomini oʻzgartirasiz | ochiladigan roʻyxatlar va «Oylar boʻyicha»dagi kategoriya nomlarini taʼminlaydi |
| Qanday foydalanish | oltita qisqa koʻrsatmani oʻqiysiz | qoidalar faylning ichida turadi |
Fayl namunaviy doʻkon oktabridan sakkizta toʻlov bilan ochiladi, jami 38 430 000 soʻm — «Oylar boʻyicha» varagʻi qanday ishlashini koʻrishingiz uchun; diagrammadagi toʻliq oyda toʻlovlar koʻproq. Oʻz toʻlovlaringizni qoʻshishdan oldin ularni oʻchiring. Jami summalar toʻgʻri chiqishi uchun toʻrtta narsa muhim:
- Avval kategoriyalarni qayta nomlang. «Oylar boʻyicha» va ochiladigan roʻyxatlar «Roʻyxatlar» varagʻidagi yangi nomga ergashadi, lekin oldin yozilgan qatorlar eski nomni saqlaydi va jamidan tushib qoladi.
- Kategoriyani roʻyxatdan tanlang. Xato yozilgan kategoriya hisobga olinmaydi.
- Oddiy son va haqiqiy sana yozing. «450 ming» yoki «450 000 soʻm» — matn, jadval uni qoʻsha olmaydi.
- Boshqa yil uchun uni «Oylar boʻyicha»dagi sariq katakka yozing; eski qatorlar «Xarajatlar» varagʻida qoladi.
Mijozlar sizdan nasiyaga ham olsa, mijozlar qarzi jadvali ular sizga qancha qarzligini xuddi shunday hisoblaydi.
Koʻp uchraydigan xatolar
| Xato | Nima buziladi | Qanday oldini olish mumkin |
|---|---|---|
| hammasini hafta oxirida yozish | mayda naqd toʻlovlar esdan chiqadi | har bir toʻlovni oʻsha kuni yozing |
| doʻkon xarajatini choʻntakdan toʻlab, yozmaslik | oy aslidagidan arzonroq koʻrinadi | yozing, keyin pulni oʻzingizga qaytaring |
| kassadan izohsiz pul olish | kassa kam chiqadi va hech kim sababini bilmaydi | uni xarajat sifatida emas, alohida yozing |
| hammasini «Boshqa»ga qoʻyish | nima oʻsayotganini koʻrmaysiz | muntazam xarajatlarga oʻz kategoriyasini bering |
| bank oʻzi yechib oladigan komissiyalarni unutish | roʻyxat bank koʻchirmasi bilan hech qachon mos kelmaydi | har oy koʻchirmani oʻqing |
| taʼminotchi hisobini kelganda ham, toʻlaganda ham yozish | oy aslidagidan qimmatroq koʻrinadi | toʻlovni bir marta, pul chiqqan kuni yozing |
| yangi muzlatgich yoki javonni «Taʼmirlash»ga yozish | yillar xizmat qiladigan narsa tufayli bitta oy dahshatli koʻrinadi | bunday xaridlarga «Jihozlar» kabi oʻz kategoriyasini bering |
| cheklarni tashlab yuborish | keyin toʻlovni tekshira yoki isbotlay olmaysiz | ularni yoki suratlarini oyma-oy saqlang |
Xarajatlarni soliq uchun yozish shartmi?
Bu doʻkoningiz qanday roʻyxatdan oʻtgani va qaysi soliqni toʻlashiga bogʻliq, shuning uchun aniq javobni soliq inspeksiyasidan yoki buxgalterdan oling. Bilmaguningizcha har bir chekni va xarajatlar roʻyxatining oʻzini saqlang.
Aylanmadan olinadigan soliq. 2026-yildan uni jami daromadi 1 mlrd soʻmgacha boʻlgan yuridik shaxslar hamda sotishdan tushumi 1 mlrd soʻmgacha boʻlgan yakka tartibdagi tadbirkorlar va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar toʻlaydi (Soliq kodeksi, 461-modda). Bu soliq foydadan emas, tushumdan hisoblanadi: yakka tartibdagi tadbirkorning soliq bazasi — tovar va xizmatlarni sotishdan olingan jami daromad (465-modda). Demak, xarajatlar bu soliqni kamaytirmaydi va daftaringiz avvalo oʻzingiz uchun — oyning haqiqiy natijasini bilish uchun kerak. Shunga qaramay, bu soliqni toʻlash, agar Kodeksda boshqacha qoida boʻlmasa, hisobvaraq-faktura berish hamda xaridlar va sotishlar kitobini yuritish majburiyatidan ozod qilmaydi (462-modda).
Foyda soligʻini toʻlaydigan yakka tartibdagi tadbirkor — tushumi 1 mlrd soʻmdan oshgan yoki ixtiyoriy oʻtgan — soliq solinadigan daromadlar va chegiriladigan xarajatlar hisobini yuritishi shart; savdo bilan shugʻullanuvchi tadbirkor esa soliq organida roʻyxatdan oʻtkaziladigan daromadlar va tovar operatsiyalari kitobi hamda tovar cheklari kitobini yuritadi va uch yil saqlaydi (359-modda). Soddalashtirilgan tartibda soliq bazasi jami daromadning 25 foizi qilib olinadi va xarajatlar hisobidan ozod qiladi, lekin savdo bilan shugʻullanuvchi tadbirkorni emas (360-modda). Yakka tartibdagi tadbirkor daromad va xarajatlarni hisobga olish qoidalarini buzsa, 500 000 soʻm jarima belgilangan (222-modda).
Jadval nimani qila olmaydi
Jadval daftardan keyingi yaxshi qadam, lekin uning cheklovlari bor:
- Peshtaxtada sekin, shuning uchun toʻlovlar kechgacha kutib turadi, baʼzilari esa umuman yozilmaydi.
- Chekni qator bilan birga saqlamaydi; suratlarni qatorlarga moslash sizning ishingiz.
- Sotuvlaringizni bilmaydi, shuning uchun doʻkon qancha ishlab topganini ayta olmaydi.
- Jim buziladi: bitta ustunni saralash yoki formula ustidan yozish ogohlantirishsiz notoʻgʻri jami beradi, umumiy Google jadvalida esa tahrirlash huquqi bor har kim eski qatorlarni oʻzgartira oladi.
Har kuni kechqurun kompyuter oldida oʻtirsangiz, shablon yetarli. Kun boʻyi toʻlov qilsangiz, har bir toʻlovga bir necha soniya ketadigan telefondagi roʻyxatni yuritish osonroq.
Koʻp beriladigan savollar
Kirim-chiqim daftari qanday yuritiladi?
Bitta daftar yoki faylda har bir kirim (sotuvdan tushgan pul) va har bir chiqimni (xarajat) oʻsha kuni sana, summa va nima uchun ekani bilan yozing, kun oxirida qoldiqni kassadagi pul bilan solishtiring. Bu shablon chiqim tomonini kategoriyalar boʻyicha yuritadi; ikkalasini bitta joyda koʻrish uchun kassa yuritadigan ilova qulayroq.
Excelda xarajatlar hisobini qanday yuritish mumkin?
Har bir toʻlov uchun sana, kategoriya, izoh, summa va toʻlov usuli yozilgan bitta qator yuriting, boshqa varaqda esa har bir kategoriyani oyma-oy SUMIFS bilan qoʻshing. Shu sahifadagi shablon aynan shunday tuzilgan.
Tovar xaridi xarajatmi?
Bu doʻkon sarflaydigan pul, shuning uchun u roʻyxatga «Tovar» kategoriyasida kiradi. Lekin u yoʻqotilmaydi: tovar sotuv sifatida qaytadi. Uni doimiy xarajatlardan alohida oʻqing va sotuvlaringiz bilan solishtiring. Tovarni soliqda qanday hisobga olish oʻz rejimingiz qoidalariga bogʻliq.
Doʻkon va shaxsiy xarajatlarni qanday ajratish kerak?
Doʻkon xarajatlarini kassadan yoki doʻkon hisob raqamidan, shaxsiy xarajatlarni esa oʻz pulingizdan toʻlang. Ikkalasi aralashib ketsa, yozing: choʻntakdan toʻlangan doʻkon xarajati roʻyxatga kiradi, oʻzingiz uchun olgan naqd pul esa alohida yoziladi.
Sof foyda qanday aniqlanadi?
Oy uchun sotuvlarni oling, sotilgan tovarlarning tannarxini va doimiy xarajatlarni ayiring: qolgani doʻkonning sof foydasi, soliqdan oldin. Shablon xarajatlarni beradi, sotuvlar va tovar tannarxi esa sizning kassa yozuvlaringizdan olinadi.
Qarz Daftar qanday yordam beradi
Qarz Daftar, biz ishlab chiqqan ilova, doʻkon uchun qarz daftari, unda kassa va xarajatlar ham bor. Har bir xarajatga kategoriya — ijara, ish haqi, kommunal va boshqalar — va toʻlov usuli qoʻyiladi: naqd, karta, P2P yoki oʻtkazma. Pul oʻsha usulning kassasidan oʻzi chiqadi, shuning uchun kassa qoldigʻi yashikdagi pul bilan mos keladi. Hisobotlarda qarz, sotuv, kassa va xarajatlar bitta ekranda; kassa hisobotida davr boshidagi qoldiq, kirim, chiqim va davr oxiridagi qoldiq koʻrinadi. Soʻm va dollar alohida hisoblanadi, maʼlumotlar serverda saqlanadi. Kassa va xarajatlar pullik tarif bilan ochiladi, «Start» tarifidan boshlab: «Start» tarifida bitta kassa, «Savdo» tarifida uchta. Obunasiz yangi hisobda 50 tagacha mijoz va oyiga 300 tagacha amal yuritiladi. App Store, Google Play.
Manbalar
- Soliq kodeksi, 222, 359, 360, 461–467-moddalar — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi (Lex.uz), Oʻzbekiston, 2019 (2026-yilgi tahrir, oʻzbekcha matn)
- Soliq kodeksi, ruscha matn — Lex.uz, Oʻzbekiston, 2019
- SUMIFS funksiyasi — Microsoft Support (ingliz tilida), 2026
- EDATE funksiyasi — Microsoft Support (ingliz tilida), 2026
- SUMIFS — Google Docs Editors Help, 2026
- EDATE — Google Docs Editors Help, 2026
- Office fayllari bilan ishlash — Google Docs Editors Help, 2026
Muallif: Sanjar Jabborov, Qarz Daftar ilovasi dasturchisi. Umumiy maʼlumot, yuridik yoki soliq maslahati emas: amaldagi qoidalarni lex.uz saytida tekshiring. Yangilangan sana: 2026-yil 15-noyabr.