Chorrahalardan oʻtish, quvib oʻtish va toʻxtab turish qoidalari

YHQning koʻpchilikka qiyin mavzulari band raqamlari bilan: chorrahalardan oʻtish navbati, quvib oʻtish qayerda taqiqlanadi, toʻxtash va toʻxtab turish farqi.

Chorrahalardan oʻtish, quvib oʻtish va toʻxtab turish qoidalari

Oʻzbekiston Yoʻl harakati qoidalarida koʻp oʻquvchilarga eng qiyin tuyuladigan uchta mavzu bor: chorrahalarda yoʻl berish navbati, quvib oʻtish hamda toʻxtash va toʻxtab turish farqi. Qisqasi: belgisiz teng ahamiyatli yoʻllar chorrahasida oʻngdan kelayotganga yoʻl berasiz; yashil chiroqda chapga burilayotgan haydovchi qarama-qarshi tomondan kelayotganlarga yoʻl beradi; tartibga solingan chorrahalarda, piyodalar oʻtish joylarida va koʻpriklarda quvib oʻtish taqiqlanadi; toʻxtash — 10 daqiqagacha, toʻxtab turish — undan uzoqroq.

Birinchi savol: chorraha tartibga solinganmi?

Oʻtish navbatini svetofor yoki tartibga soluvchi belgilasa, chorraha tartibga solingan hisoblanadi. Svetofor sariq rangda miltillasa, oʻchgan boʻlsa yoki tartibga soluvchi boʻlmasa, chorraha tartibga solinmagan boʻladi va siz imtiyoz belgilari hamda tartibga solinmagan chorrahalar qoidalariga amal qilasiz (Yoʻl harakati qoidalarining 98-bandi).

Turli ishoralar bir-biriga zid kelsa, tartibni 43-band belgilaydi: tartibga soluvchining ishoralari svetofor, belgilar va chiziqlardan ustun, ishlab turgan svetofor esa imtiyoz belgilaridan ustun. Svetofor ishlamasa, koʻndalang yoʻnalishdagi svetofor ham ishlamayotganiga ishonch hosil qilganingizdan keyingina harakatni davom ettirasiz. Yashil ishoradan keyin sariq yonganda keskin tormoz bermasdan toʻxtay olmaydigan haydovchi harakatni davom ettirishi mumkin (42-band).

Tartibga solinmagan chorrahada kim birinchi oʻtadi

Kim birinchi oʻtadi: teng yoʻllarda oʻngdagi avtomobilga yoʻl bering, «Yoʻl bering!» belgisi oldida asosiy yoʻldagilarni kuting

Qoida ikki bosqichda ishlaydi. Avval yoʻllar teng ahamiyatlimi yoki yoʻqligini aniqlang. Yoʻl asosiy yoʻl hisoblanadi, agar u 2.1, 2.3.1–2.3.3 belgilari yoki 5.1 «Avtomagistral» belgisi bilan belgilangan boʻlsa, ikkinchi yoʻl tuproq yoki shagʻal boʻlib, bu yoʻl qattiq qoplamali boʻlsa yoxud ikkinchi «yoʻl» hovli, toʻxtab turish joyi yoki yoqilgʻi quyish shoxobchasidan chiqish boʻlsa (6-band). Ikkinchi darajali yoʻlning chorrahaga tutash qisqa qoplamali qismi uni asosiy yoʻlga tenglashtirmaydi.

  • Teng boʻlmagan yoʻllar: ikkinchi darajali yoʻldagi haydovchi asosiy yoʻldan yaqinlashayotgan transport vositalariga, ular keyin qaysi tomonga yurishidan qatʼi nazar, yoʻl beradi (104-band).
  • Teng ahamiyatli yoʻllar: oʻngdan yaqinlashayotgan transport vositalariga yoʻl berasiz (105-band). Bunday chorrahalarda tramvay boshqa transport vositalariga nisbatan ustun.
  • Asosiy yoʻl chorrahada yoʻnalishini oʻzgartirsa (7.13 lavhachasi uning shaklini koʻrsatadi), asosiy yoʻldagi haydovchilar oʻzaro teng yoʻllar qoidasiga amal qiladi, ikkinchi darajali yoʻllardagi haydovchilar ham shunday (106-band).
  • Yoʻlingizning qoplamasi bor-yoʻqligini aniqlay olmasangiz, masalan qorongʻida, loy yoki qorda, va imtiyoz belgilari boʻlmasa, oʻzingizni ikkinchi darajali yoʻlda deb hisoblang (108-band).

Bir necha misol:

  1. Belgisi ham, svetofori ham yoʻq ikki teng asfalt yoʻl chorrahasini toʻgʻriga kesib oʻtyapsiz. Oʻngdan bir avtomobil, chapdan boshqasi kelyapti. Siz oʻngdagiga yoʻl berasiz, chapdagi esa sizga yoʻl beradi.
  2. Ikkinchi darajali yoʻlda «Yoʻl bering!» belgisi oldida turibsiz. Asosiy yoʻldagi avtomobil ishora bilan sizning yoʻlingizga burilishini bildiryapti. Baribir kutasiz: teng boʻlmagan yoʻllarda ikkinchi darajali yoʻldagi haydovchi asosiy yoʻldagi transport qayerga ketishidan qatʼi nazar yoʻl beradi.
  3. Turar joy hovlisidan tor koʻchaga chiqyapsiz. Koʻcha asosiy yoʻl hisoblanadi, shuning uchun undagi hammaga, piyodalarga ham yoʻl berasiz (6 va 54-bandlar).
  4. Kechasi katta chorrahadagi svetofor sariq rangda miltillay boshladi. Endi chorraha tartibga solinmagan: imtiyoz belgilarini qidiring, ular boʻlmasa, teng yoʻllar qoidasini qoʻllang.

Chapga burilish va qayrilib olish

Qoidalar chapga burilishni har qanday vaziyatda bir xil hal qiladi: chapga burilayotgan haydovchi qarama-qarshi tomondan toʻgʻriga yoki oʻngga ketayotganlarga yoʻl beradi.

  • Svetoforning yashil ishorasida chapga burilayotgan yoki qayrilib olayotgan haydovchi qarama-qarshi tomondan toʻgʻriga harakatlanayotgan va oʻngga burilayotgan transport vositalariga yoʻl beradi (99-band).
  • Teng ahamiyatli yoʻllar chorrahasida ham xuddi shunday (107-band).
  • Chorrahadan tashqarida chapga burilayotgan yoki qayrilib olayotgan haydovchi qarama-qarshi tomondan kelayotganlarga va bir yoʻnalishdagi tramvayga yoʻl beradi (59-band).
  • Yashil yonganda avval chorrahadan oʻtishni tugallayotgan transport vositalarini va yoʻlni kesib oʻtib ulgurmagan piyodalarni oʻtkazib yuboring (103-band).

Oʻngga, chapga burilish yoki qayrilib olishdan oldin qatnov qismining shu yoʻnalish uchun moʻljallangan eng chetki holatini egallang; aylanma harakatlanish chorrahasiga kirish bundan mustasno (56-band). Piyodalar oʻtish joylarida, tunnellarda, koʻpriklar, yoʻl oʻtkazgichlar, estakadalarda va ularning ostida (belgilar ruxsat bermagan boʻlsa), temir yoʻl kesishmalarida hamda yoʻlning koʻrinishi biror yoʻnalishda 100 m dan kam boʻlgan joylarda qayrilib olish taqiqlanadi (62-band). Orqaga harakatlanish chorrahalarda va qayrilib olish taqiqlangan barcha joylarda taqiqlanadi (63-band).

Aylanma harakatlanish chorrahalari

Aylanma harakatlanish chorrahasida aylanada harakatlanayotgan transport vositalari aylanaga kirib kelayotganlarga nisbatan ustunlikka ega (98-band). Koʻk doira shaklidagi 4.3 belgisi aylanma harakatni va harakat yoʻnalishini bildiradi, 1.7 ogohlantiruvchi uchburchagi esa uni oldindan eʼlon qiladi. Aylanaga boʻsh oraliq boʻlgandagina kiring, chiqishdan oldin esa, har qanday burilishdagidek, oʻngga burilish ishorasini yoqing (45-band).

Quvib oʻtish nima va u qayerda taqiqlanadi

Qoidalarda quvib oʻtish — bir yoki bir nechta transport vositasini qarama-qarshi yoʻnalishda harakatlanish uchun moʻljallangan tasmaga chiqib, soʻng oʻz qatoriga qaytib oʻzib ketish (6-band). Oʻz tomoningizdan chiqmasdan bir yoʻnalishdagi transportdan tezroq yurish quvib oʻtish emas, oʻzib ketish hisoblanadi; unga ikki tomondan ham ruxsat bor, chapga burilish ishorasini berib burilayotgan transport vositasi esa oʻng tomondan oʻzib ketiladi (83-band).

Quvib oʻtishdan oldin chapga burilish ishorasini yoqing va quyidagilarga ishonch hosil qiling: chiqmoqchi boʻlgan tasmangiz yetarlicha masofada boʻsh, orqangizdagi hech kim quvib oʻtishni boshlamagan, oldingizdagi transport chapga burilish yoki quvib oʻtish ishorasini bermayapti va siz quvib oʻtilayotgan transportga xalaqit bermasdan oʻz qatoringizga qayta olasiz (82-band). Quvib oʻtilayotgan haydovchiga tezlikni oshirish yoki boshqa yoʻl bilan xalaqit berish taqiqlanadi (84-band).

Quvib oʻtish taqiqlanadi Band
Tartibga solingan chorrahalarda 86
Tartibga solinmagan chorrahalarda, asosiy hisoblanmaydigan yoʻlda harakatlanayotganda 86
Koʻpriklar, yoʻl oʻtkazgichlar va estakadalarda hamda ularning ostida 86
Piyodalar oʻtish joylarida 86
Temir yoʻl kesishmalarida va ularga 100 m dan kam qolganda 86
Oldingi transport oʻzi quvib yoki aylanib oʻtayotgan boʻlsa 86
Tepalik oxirida va koʻrinish cheklangan joylarda 86
3.20 va 3.22 belgilarining taʼsir oraligʻida 86
1.1 yoki 1.3 uzluksiz chiziqni kesib qarama-qarshi tomonga chiqish 64
Toʻrt va undan ortiq tasmali ikki tomonlama yoʻlda qarama-qarshi yoʻnalish tasmalariga chiqish 65

3.20 belgisi soatiga 40 km dan sekin harakatlanayotgan yakka transport vositasini quvib oʻtishni taqiqlamaydi. Aholi punktlaridan tashqarida sekin yuradigan yoki katta hajmli transport vositasi iloji boricha oʻngga olishi, zarur boʻlsa esa orqasida toʻplanib qolgan transportni oʻtkazib yuborish uchun toʻxtashi kerak (87-band). Quvib oʻtish qoidalarini buzish uchun 3 BHM, yaʼni 1 320 000 soʻm jarima solinadi, qoidani buzib qarama-qarshi tomonga chiqish esa alohida huquqbuzarlik boʻlib, 10 BHM turadi; toʻliq roʻyxat YHQ jarimalari jadvalida.

Toʻxtash va toʻxtab turish

Farq vaqt va maqsadda. Toʻxtash — harakatni 10 daqiqagacha toʻxtatish. Toʻxtab turish — yoʻlovchilarni chiqarish-tushirish yoki yuk ortish-tushirish bilan bogʻliq boʻlmagan hollarda harakatni 10 daqiqadan koʻproq vaqtga atayin toʻxtatish (6-band). Toʻxtash taqiqlangan joyda toʻxtab turish ham taqiqlangan, lekin aksincha emas.

Yoʻlning oʻng tomonida, yoʻl yoqasida, u boʻlmasa qatnov qismining chetida, unga parallel va bir qator qilib toʻxtang va toʻxtab turing (88–89-bandlar). Aholi punktlarida har yoʻnalishda bittadan tasmasi boʻlgan va oʻrtasida tramvay yoʻli boʻlmagan yoʻllarda hamda bir tomonlama harakatli yoʻllarda chap tomonda ham toʻxtash va toʻxtab turish mumkin. Trotuar chetida yengil avtomobillar faqat 5.15 belgisi bilan birga qoʻyish usulini koʻrsatuvchi lavhachalardan biri oʻrnatilgan joyda toʻxtab turishi mumkin.

Joy Toʻxtash Toʻxtab turish
Piyodalar oʻtish joyida va undan oldingi 10 m da Taqiqlangan Taqiqlangan
Chorrahada va kesishayotgan qatnov qismi chetidan 30 m gacha Taqiqlangan Taqiqlangan
Bekat belgisidan 15 m gacha (yoʻnalishli transportga xalaqit bermasdan yoʻlovchi chiqarish-tushirishdan tashqari) Taqiqlangan Taqiqlangan
Qayrilib olish joyida va undan 30 m oldin yoki keyin Taqiqlangan Taqiqlangan
Temir yoʻl kesishmalarida va tunnellarda Taqiqlangan Taqiqlangan
Bir yoʻnalishda uchtadan kam tasmasi boʻlgan koʻprik va yoʻl oʻtkazgichlarda Taqiqlangan Taqiqlangan
Avtomobil bilan uzluksiz chiziq yoki qarama-qarshi chet orasida 3 m dan kam qoladigan joyda Taqiqlangan Taqiqlangan
Temir yoʻl kesishmasidan 50 m gacha — Taqiqlangan
Aholi punktidan tashqarida, 2.1 belgisi bilan belgilangan yoʻlning qatnov qismida — Taqiqlangan
3.27 belgisi yoki bordyur boʻylab chizilgan 1.4 chizigʻi taʼsirida Taqiqlangan Taqiqlangan
3.28 belgisi yoki 1.10 chizigʻi taʼsirida Ruxsat etilgan Taqiqlangan

Toʻxtash cheklovlari 91-banddan, toʻxtab turish cheklovlari 92-banddan olingan. 3.27–3.30 belgilari faqat yoʻlning ular oʻrnatilgan tomonida amal qiladi va ularning taʼsiri keyingi chorrahada tugaydi. Eshikni ochishdan oldin hech kimga xalaqit bermasligingizga ishonch hosil qiling (94-band), avtomobilni esa oʻz-oʻzidan yurib ketmasligi uchun choralar koʻrgandan keyingina tashlab keting (95-band). Belgilarning oʻzi Oʻzbekiston yoʻl belgilari boʻyicha qoʻllanmamizda, bularning hammasini tekshiradigan imtihon esa prava imtihoni haqidagi maqolamizda tushuntirilgan.

Koʻp beriladigan savollar

Belgisiz chorrahada kim birinchi oʻtadi?

Yoʻllar teng boʻlsa, oʻngdan yaqinlashayotgan transport. Bir yoʻl qoplamali, ikkinchisi qoplamasiz boʻlsa yoki siz hovlidan chiqayotgan boʻlsangiz, qoplamali yoʻl yoki koʻcha ustun.

Qizil chiroqda oʻngga burilish mumkinmi?

Faqat qizil chiroq yonida 5.42 belgisi tursa yoki qoʻshimcha tarmoqdagi yashil strelka ruxsat bersa va faqat piyodalar hamda boshqa transport vositalariga yoʻl bergandan keyin.

Toʻxtash va toʻxtab turishning farqi nima?

Vaqt va maqsadda: toʻxtash — 10 daqiqagacha, toʻxtab turish undan uzoqroq va yoʻlovchi yoki yuk bilan bogʻliq emas. 3.27 belgisi ikkalasini, 3.28 belgisi esa faqat toʻxtab turishni taqiqlaydi.

Aylanma harakatda kim ustun?

Aylanada harakatlanayotgan transport vositalari aylanaga kirib kelayotganlarga nisbatan ustun (98-band).

Avtotest qanday yordam beradi

Chorrahalar, quvib oʻtish va toʻxtash — nazariy imtihon uchun biz ishlab chiqayotgan Avtotest ilovasida alohida mavzular, shuning uchun aynan shu qoidalarga oid savollarni ishlab chiqishingiz mumkin. Har bir javobdan keyin ilova tegishli band matnini koʻrsatadi, xato javoblar esa ketma-ket ikki marta toʻgʻri javob bermaguningizcha roʻyxatda qoladi; video darslar ham shu qoidalarni tushuntiradi. Ilova instruktor bilan haqiqiy yoʻlda mashq qilish oʻrnini bosmaydi. Har kuni bitta bilet va bitta imtihon bepul; toʻliq kirish — avtomatik yangilanmaydigan bir oylik bir martalik toʻlov. Savollar oʻzbek (lotin va kirill) va rus tillarida. Avtotest davlat ilovasi emas va Ichki ishlar vazirligi yoki boshqa biror davlat organining vakili emas; rasmiy qoidalar lex.uz saytida. Ilovani Google Play doʻkonidan ham yuklab olish mumkin.

Manbalar

Muallif — Sanjar Jabborov, Avtotest ilovasi dasturchisi. Matn Oʻzbekiston Yoʻl harakati qoidalari (lex.uz) bilan solishtirib tekshirilgan. Yangilangan sana: 2026-yil 14-noyabr. Bu umumiy maʼlumot: yoʻlda doimo belgilar, chiziqlar va tartibga soluvchining ishoralariga amal qiling. Avtotest davlat ilovasi emas.